Του Αντώνιου Καλέντζη | Ψυχολόγος, Συγγραφέας   Psychologized@gmail.com

Είναι γεγονός πως η  εμπιστοσύνη είναι ένα βασικό συστατικό των υγιών σχέσεων . Σας έχει τύχει ποτέ να απορείτε γιατί κάποιοι άνθρωποι δεν αντιλαμβάνονται ότι μπορεί να τους προσεγγίζει κάποιος κακοπροαίρετα; Κάποιοι άλλοι που συνεχώς “πέφτουν” σε κακοτοπιές; 

Σίγουρα, υπάρχει και ο παράγοντας “τύχη” και η έλλειψη εμπειρίας, όμως ας δούμε και μια πρόσφατη νευροψυχολογική προσέγγιση.

 Τα νήπια που είχαν ανασφαλή προσκόλληση με τις μητέρες τους  έχουν περισσότερες πιθανότητες να υπερεκτιμήσουν την αξιοπιστία των ξένων κατά την εφηβεία τους και στην μετέπειτα ενήλικη ζωή τους. 

Όταν αλληλεπιδρούμε με αγνώστους, γρήγορα υπολογίζουμε αν μπορούμε να τους εμπιστευτούμε. Και αυτές οι σημαντικές κοινωνικές δεξιότητες μπορεί να διαμορφωθούν από την πρώιμη σχέση μας με τους κηδεμόνες/γονείς μας.

 Σε πρόσφατη έρευνα παρατηρήθηκε πως οι πρώιμες σχέσεις προσκόλλησης με τις μητέρες έχουν μια διαχρονική, προγνωστική συσχέτιση με τον τρόπο με τον οποίο οι έφηβοι επεξεργάζονται στοιχεία που σχετίζονται με την αξιοπιστία, τόσο σε επίπεδο συμπεριφοράς όσο και σε επίπεδο εγκεφάλου.

 Κατά την πρώτη συλλογής δεδομένων, 128 νήπια και οι μητέρες τους συμμετείχαν σε εργαστηριακή επίσκεψη, όπου οι ερευνητές παρατήρησαν τις αλληλεπιδράσεις τους και αξιολόγησαν το είδος προσκόλλησης τους.

 Δέκα χρόνια αργότερα, όταν τα παιδιά ήταν στην πρώιμη εφηβεία τους, προσκλήθηκαν πίσω για έναν δεύτερο κύκλο συλλογής δεδομένων. Αυτή τη φορά, οι ερευνητές θέλησαν να παρατηρήσουν πώς οι έφηβοι αξιολογούσαν την αξιοπιστία των αγνώστων.

 Κατά τον δεύτερο κύκλο συλλογής δεδομένων χρησιμοποιήθηκε και σαρωτής μαγνητικής τομογραφίας (MRi) στους εφήβους, ενώ παράλληλα έβλεπαν εικόνες προσώπων.

 Έπειτα κλήθηκαν να βαθμολογήσουν το πόσο αξιόπιστος μπορεί να είναι ο κάθε ένας άνθρωπος αυτός σε μια κλίμακα από το 1 έως το 5. Ταυτόχρονα, ο μαγνητικός τομογράφος μέτρησε την εγκεφαλική τους δραστηριότητα. Κατά την αξιολόγηση της αξιοπιστίας, οι έφηβοι κλήθηκαν να εξετάσουν πόσο πιθανό θα ήταν να πλησιάσουν το άτομο για βοήθεια ή οδηγίες εάν ήταν μόνοι σε μια άγνωστη πόλη.

 Οι φωτογραφίες επιλέχθηκαν από μια καθιερωμένη βάση δεδομένων που περιέχει φωτογραφίες ηθοποιών που ποζάρουν με συναισθηματικά ουδέτερα πρόσωπα. Τα πρόσωπα δείχνουν διαφορετικούς βαθμούς αξιοπιστίας, που καθορίστηκε και επικυρώθηκε από προηγούμενες μελέτες μεταξύ ανεξάρτητων παρατηρητών που βαθμολόγησαν πόσο αξιόπιστο φαίνεται να είναι κάθε πρόσωπο σύμφωνα με τις πρώτες εντυπώσεις και το ένστικτό τους.

 Παιδιά με ασφαλή και ανασφαλή προσκόλληση συμφώνησαν να βαθμολογήσουν με υψηλό βαθμό τα πρόσωπα «υψηλής αξιοπιστίας», αλλά τα παιδιά που ήταν συνδεδεμένα με ανασφάλεια ως νήπια ήταν λιγότερο πιθανό να βαθμολογήσουν με χαμηλό βαθμό τα πρόσωπα «χαμηλής αξιοπιστίας».

 Οι σαρώσεις του εγκεφάλου τους έδειξαν επίσης λιγότερη δραστηριότητα σε περιοχές του εγκεφάλου που σχετίζονται με τη συναισθηματική επεξεργασία κατά την προβολή αναξιόπιστων προσώπων.

 Επειδή τα παιδιά με ανασφαλή προσκόλληση έχουν βιώσει ασυνεπή και αναξιόπιστη φροντίδα από τους κηδεμόνες τους ,  έχει ως αποτέλεσμα την έλλειψη ενεργοποίησης του εγκεφάλου  που υποστηρίζει αυτήν την ανάλυση δεδομένων, υποδηλώνοντας ότι οι ως έφηβοι δεν επεξεργάζονται τις αναξιόπιστες ενδείξεις.

 Σε σύγκριση, οι έφηβοι με ασφαλές ιστορικό προσκόλλησης μπορεί να είναι πιο ανοιχτοί στο να σκέφτονται και να ανταποκρίνονται σε αρνητικά κοινωνικά σημάδια.

Συνοψίζοντας, μια ακόμα φορά κατανοούμε την βαρύτητα που έχουν οι κηδεμόνες των παιδιών ώστε να προσφέρουν ποιοτικό χρόνο και να βοηθούν τα παιδιά να μεταβούν με ασφάλεια στα επόμενα εξελικτικά τους στάδια.

 Σήμερα είναι μικρά παιδιά… αύριο ενήλικα ενεργά μέλη της κοινωνίας μας.

Τα εφόδια μπαίνουν σήμερα και δεν πρέπει να βασίζονται απόλυτα στην παροχή  υλικών αγαθών .

Πηγή έρευνας : Xiaomei Li et al.; Toddler–mother attachment moderates adolescents’ behavioral and neural evaluation of trustworthiness ; Social Cognitive and Affective Neuroscience, nsac009, ; Δημοσιεύθηκε 2 Φεβρουαρίου 2022