Της Χριστίνας Κρασανάκη (Πωλίνα), φ. Ψυχολόγος

 

Παρότι η τσέπη μας συνεχώς αδειάζει λόγω της οικονομικής ύφεσης στη χώρα, η καρδία μας δεν παύει να χτυπά δυνατά  και διαρκώς στο πρόσωπο ή απλά στη σκέψη εκείνου/ης. «Κρίση έχουμε στην τσέπη μας, όχι στα συναισθήματα μας»!

Τί είναι όμως με λίγα λόγια το συναίσθημα και πώς προκαλείται;

Είναι μια ενστικτώδης κατάσταση του νου συνυπολογίζοντας τις συνθήκες, τη διάθεση και τη σχέση με τους άλλους ανθρώπους. Μερικά βασικά συναισθήματα είναι η ευτυχία, η λύπη, ο θυμός, ο ενθουσιασμός, η τρυφερότητα, ο φόβος.

Νευροδιαβιβαστές και ορμόνες που εκρίνει ο εγκέφαλος μας διαδραματίζουν καθοριστικό ρόλο στο πώς νιώθουμε αλλά και στο πώς ενεργούμε. Ειδικότερα, η σεροτονίνη σχετίζεται με τις  επιθυμίες και τα θέλω μας σε κοινωνικό-οικονομικά και υλικά ζητήματα.Η ντοπαμίνη σχετίζεται με την ικανοποίηση, η αδρεναλίνη με τον ενθουσιασμό και η οξυτοκίνη (η ορμόνη της αγκαλιάς) με την τρυφερότητα. Τέλος η GABA(γ-αμινοβουτιρικό οξύ) σχετίζεται με την ηρεμία και την αγαλίαση.

ΕΡΩΤΑΣ- ΡΟΜΑΝΤΙΚΗ ΑΓΑΠΗ

Σε όλο τον κόσμο οι ανθρώποι ερωτεύονται, χορεύουν και τραγουδούν για τον έρωτα, γράφουν ποίηση για τον έρωτα. Ζουν ευτυχισμένοι ή και μαραζώνουν από έρωτα. Ο έρωτας όμως,δεν είναι πάντα μια χαρούμενη εμπειρία. Σχεδόν κανείς δεν γλιτώνει αλώβητος από τον έρωτα.

Η ρομαντική αγάπη βέβαια διαφέρει από τη σεξουαλική την οποία εμμέσως πλην σαφώς περιλαμβάνει. Είναι η κινητήρια δύναμη και ανάγκη να διαφυλάξεις την διαδικασία του ζευγαρώματος με αυτό το ένα άτομο και όχι μεταξύ μιας γκάμας ερωτικών συντρόφων.Ευρήματα δείχνουν πώς ο έρωτας  είναι μία μορφή εθισμού, όπως το ναρκωτικό κοκαινη καθως φαίνεται να περικλείει τον εθισμό, αφού θέλεις να βλέπεις όλο και περισσότερο το άτομο που ερωτεύτηκες και κατασκήνωσε στο μυαλό σου, την εσωστρέφεια μετά από ένα χωρισμό και την υποτροπή. Μπορούμε να μείνουμε ξάγρυπνοι ένα ολόκληρο βράδυ,αισθανόμαστε απόγνωση όταν τα  πράγματα πηγαίνουν άσχημα και αγαλίαση όταν όλα βαίνουν ομαλά. Μια αληθινή εξάρτηση!!
Από τη στιγμή μάλιστα που ερωτευόμαστε γινόμαστε εξαιρετικά κτητικοί, πιθανώς ενδοβάλλοντας ασυνείδητα το δαρβινικό στόχο να είμαστε δυνατοί μαζί ως ομάδα για να μεγαλώσουμε ένα παιδί. Το κύριο ωστόσο χαρακτηριστικό της ρομαντικής αγάπης είναι ο έντονος πόθος, πρώτα συναισθηματικός και μετά σεξουαλικός-αναπαραγωγικός.

Ποιον ερωτευόμαστε;

  Μολονότι ο έρωτας υπάρχει μέσα μας και εγκαθίσταται στον εγκέφαλο μας, τείνουμε να ερωτευόμαστε κάποιον το ίδιου κοινωνικοοικονομικού επίπέδου, του ίδιου γενικού επιπέδου ευφύιας και του ίδιου γενικού επίπέδου ομορφιάς. Στην ουσία επιλέγουμε έναν άνθρωπο που καλύπτει τον υποσυνείδητο κατάλογο χαρακτηριστικών που χτίζουμε καθώς μεγαλώνουμε από παιδιά εώς την ενηλικίωση.Σημαντικό είναι και το μύστηριο, καθώς ανεβάζει τα επίπεδα ντοπαμίνης στον εγκέφαλο μας γι αυτό και τείνουμε να ερωτευόμαστε τους μυστηριώδεις ανθρώπους.

Μάλιστα, ενω στην πραγματικότητα μπορεί να διαπιστώσουμε ένα σύνολο αρνητικών χαρακτηριστικών στον «έρωτα» μας, την ίδια στιγμή τα ξέχναμε και επικεντρωνόμαστε και υπερτονίζουμε ακριβώς  εκείνα τα στοιχεία που τον διαφοροποιούν από τους άλλους άντρες ή γυναίκες αντίστοιχα. Άλλωστε λένε πώς η αγάπη είναι τυφλή.

ΤΙ ΣΥΜΒΑΙΝΕΙ ΣΤΟΝ ΕΓΚΕΦΑΛΟ;

Καθώς ένα άτομο ερωτεύεται καταλαμβάνεται από εμμονή για ένα άλλο ανθρώπινο πλάσμα που κυριεύει τον εγκέφαλο του.Τότε,αυξημένη δραστηριότητα παρατηρείται στην κοιλιακή καλυπτήρια περιοχή του μέσου εγκεφάλου(VTA), το λεγόμενο σύστημα επιβράβευσης του εγκεφάλου, στο οποίο παράγεται η ντοπαμίνη, το φυσικό διεγερτικό που συμβάλλει στο αίσθημα ικανοποίησης. Η περιοχή αύτή, που ενεργοποιείται και κατά την επίδραση της κοκαινης, δημιουργεί έντονο κίνητρο, έντονη ενέργεια, έντονη εστίαση και προθυμία να ρισκάρετε τα πάντα, στην προκειμένη για ένα άτομο.Επίσης αυξημένη δραστηριότητα παρατηρείται και στον επικλινή πυρήνα και στον κογχιομετωπιαίο/προμετωπιαίο φλοιό, που εμπλέκονται στην λαχτάρα και στον εθισμό.

Ταυτόχρονα, κατά τη ρομαντική αγάπη ενεργοποιούνται 3 εγκεφαλικά σύστηματα τα οποία σχετίζονται α) με την προσμονή για σεξουαλική ικανοποίηση β)την εμμονή- ενθουσιασμό και γ) την προσκόλληση, δηλαδή την ηρεμία και ασφάλεια που προσφέρει ένας σταθερός σύντροφος. Αυτά τα 3 συστήματα συνυπάρχουν και εξηγούν κατά κάποιο τρόπο γιατί το ευκαιριακό σεξ μπορεί να καταλήξει σε πραγματικό έρωτα και αληθινά συναισθήματα. Πιο συγκεκριμένα, με τον οργασμό αυξάνεται η ντοπαμίνη που συνδέεται με τη ρομαντική αγάπη καθώς και η  οξυτοκίνη και η βασοπρεσίνη που συνδεόνται με την προσκόλληση αρά κατά συνέπεια αυξάνεται και η πιθανότητα να ερωτευτούμε αυτό το άτομο.

Ωστόσο, έρευνες αποδεικνύουν ότι εγκεφαλικά είμαστε ικανοί να αγαπάμε περισσότερα από ένα άτομα ταυτόχρονα. Είναι πιθανό για ένα άτομο να νιώθει ρομαντική αγάπη για ένα άτομο, σεξουαλική ορμή για κάποιο άλλο άτομο και προσκόλληση στον μόνιμο σύντροφο.

Παρά τις ενδεχόμενες επιπτώσεις ενός επίπονου έρωτα όμως, θα κλείσω με τα λόγια ενός από τους δημοφιλέστερους ποιητές της Αγγλίας, του Άλφρεντ Τέννυσον

«Ευτυχισμένοι αυτοί που αγαπήθηκαν και δυστυχισμένοι αυτοί που δεν γνώρισαν ποτέ την αγάπη» . Και μια συμβουλή.. Παλέψτε για την αγάπη!

ΒΑΣΙΚΗ ΒΙΒΛΙΟΓΡΑΦΙΑ

Fisher, H.E, Brown,L. L., Aron,A.  Strong, G.. Mashek., D. (2010). Reward, Addiction and Emotion Regulation Systems Associated with Rejection in    Love. Journal of Neurophysiology, 104: 51-60.